Get Adobe Flash player

Konkurs kuratoryjny z geografii

Wymagania konkursowe

rok szkolny 2013/2014

 

Uczestnicy konkursu powinni się wykazać wiadomościami i umiejętnościami zawartymi w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla gimnazjum z geografii.

W czasie trwania konkursu uczestnicy winni być wyposażeni w przybory kreślarskie (linijka, kątomierz, cyrkiel), kolorowe kredki lub długopisy oraz kalkulator.

I etap

Ziemia we Wszechświecie

Geografia fizyczna kontynentów i oceanów

Wiadomości:

- Ziemia we Wszechświecie,

- ruchy Ziemi i ich następstwa,

- orientacja na Ziemi,

- mapa fizyczna kontynentów i oceanów,

- dzieje geologiczne Ziemi,

- budowa wnętrza Ziemi,

- minerały i skały budujące skorupę ziemską,

- tektonika płyt litosfery,

- wielkie formy ukształtowania powierzchni Ziemi,

- procesy endogeniczne i egzogeniczne,

- sfery powłoki ziemskiej: litosfera, atmosfera, hydrosfera, biosfera, pedosfera, antroposfera,

- bogactwa naturalne i ich geneza,

- zróżnicowanie środowiska geograficznego kontynentów i oceanów,

- powiązania oraz wzajemne zależności w systemie człowiek - przyroda - gospodarka,

- przykłady degradacji i ochrony środowiska przyrodniczego na świecie,

- ekstremalne zjawiska przyrodnicze – klęski żywiołowe.

 


Umiejętności:

- wyznaczanie kierunków głównych i pośrednich,-

- czytanie mapy poziomicowej,

- wykreślanie profilu hipsometrycznego,

- wyznaczanie linii grzbietowych i ciekowych,

- określanie wysokości względnych i bezwzględnych,

- obliczanie nachylenia terenu oraz spadku rzeki,

- wyznaczanie działów wodnych,

- wyznaczanie izolinii,

- konstruowanie i interpretacja krzywej hipsograficznej,

- przeliczanie wymiarów liniowych z zastosowaniem skali,

- obliczanie wysokości górowania gwiazd nad horyzontem w dniach przesileń i równonocy,

- określanie miejsca wschodu i zachodu Słońca w różnych porach roku na Ziemi,

- obliczanie rozciągłości południkowej i równoleżnikowej w stopniach i kilometrach,

- czytanie planu,

- identyfikowanie i lokalizowanie obiektów na mapach ogólnogeograficznych oraz tematycznych kontynentów i świata,

- ustalanie współrzędnych geograficznych w oparciu o wysokość górowania gwiazdy i czas miejscowy,

- obliczanie czasu strefowego i miejscowego (słonecznego),

-obliczanie temperatury powietrza i ciśnienia atmosferycznego na różnych wysokościach,

- czytanie i analizowanie map klimatycznych,

- sporządzanie i interpretacja klimatogramów,

- wyznaczanie kierunku wiatrów,

- interpretacja profili geologicznych,-

- sporządzanie wykresów i diagramów,

- przedstawianie przy pomocy rysunków procesów i zjawisk zachodzących w przyrodzie,

- wykazywanie się znajomością podziału dziejów Ziemi na ery i okresy oraz przedstawianie ważniejszych zmian w środowisku geograficznym w przeszłości geologicznej Ziemi,

- analizowanie i opisywanie rysunków przedstawiających procesy endogeniczne,

- charakteryzowanie warstw budujących wnętrze Ziemi,

- klasyfikowanie skał ze względu na ich genezę,

- wskazywanie czasu ( ery i okresu) i warunków powstania ważniejszych surowców mineralnych,

- opisywanie procesów tektonicznych zachodzących w strefie ryftu i subdukcji,

- wskazywanie na mapie stref wulkanicznych i sejsmicznych na świecie, oraz wyjaśnianie przyczyn ich występowania,

- wskazywanie na mapie fizycznej świata płyt litosfery, grzbietów śródoceanicznych, stref subdukcji i ryftów,

- analizowanie i opisywanie rysunków przedstawiających procesy egzogeniczne,

- rozpoznawanie na rysunkach i zdjęciach form powstałych w wyniku rzeźbotwórczej działalności czynników zewnętrznych,

- wskazywanie na mapie przykładów obszarów występowania zjawisk egzogenicznych i form powstałych w wyniku procesów zewnętrznych,

- charakteryzowanie podstawowych form ukształtowania powierzchni Ziemi,

- przedstawianie zjawisk i procesów zachodzących w atmosferze,

- opisywanie czynników geograficznych wpływających na zróżnicowanie klimatyczne kuli ziemskiej oraz charakteryzowanie tego zróżnicowania,

- opisywanie obiegu wody w przyrodzie, przedstawianie zróżnicowania oceanów i mórz na Ziemi,

- charakteryzowanie cech sieci wodnej na lądach,

- wykazywanie się znajomością cech i warunków powstawania oraz rozmieszczenia lodowców,

- opisywanie zróżnicowania gleb i roślinności na Ziemi,

- przedstawianie przyczyn, skutków oraz obszarów występowania klęsk żywiołowych na świecie,

- opisywanie zmian w środowisku geograficznym wywołanych katastrofami ekologicznymi,

- wykazywanie współzależności pomiędzy elementami środowiska naturalnego,

- posługiwanie się  terminologią geograficzną,



II etap
Geografia społeczno – ekonomiczna świata
Obowiązują wiadomości i umiejętności etapu I oraz ponadto:


Wiadomości:

- podział polityczny świata,

- ludność i osadnictwo na świecie,

- przyczyny i skutki nierównomiernego rozmieszczenia ludności na Ziemi,

- problemy demograficzne społeczeństw,

- współczesne migracje ludności,

- procesy przekształcania sieci osadniczej,

- przemysł, rolnictwo i usługi na świecie,

- typy gospodarowania w środowisku geograficznym i ich następstwa,

- dysproporcje rozwoju gospodarczego na świecie,

- współczesne przemiany gospodarcze, społeczne i polityczne na świecie,

- współpraca międzynarodowa, procesy integracji i dezintegracji w Europie i na świecie,

- możliwości rozwoju turystyki i rekreacji wynikające z uwarunkowań przyrodniczych, społeczno– ekonomicznych i kulturowych,

- źródła konfliktów na świecie, ich przyczyny i próby rozwiązywania,

- wpływ działalności człowieka na środowisko przyrodnicze Ziemi.


Umiejętności:

- wyznaczanie i odczytywanie azymutu,

- przeliczanie wymiarów powierzchniowych z zastosowaniem skali,

- obliczanie położenia obiektów na podstawie różnic czasu,

- identyfikowanie i lokalizowanie obiektów na mapach konturowych kontynentów i świata,

- obliczanie gęstości zaludnienia, współczynnika przyrostu naturalnego, przyrostu rzeczywistego,

- obliczanie salda migracji i jego interpretacja,

- kreślenie i interpretacja piramidy wieku i płci,

- obliczanie wskaźnika urbanizacji,

- obliczanie salda obrotów w handlu zagranicznym,

- wykazywanie się znajomością mierników poziomu rozwoju gospodarczego i jakości życia, w tym PKB i HDI,

- odczytywanie i analizowanie danych zapisanych w postaci tabeli, wykresów, diagramów i schematów,

- dokonywanie na podstawie map analizy zróżnicowania rozwoju społeczno- gospodarczego na świecie,

- dostrzeganie zależności między środowiskiem naturalnym a życiem i działalnością człowieka,

- wykazywanie się znajomością podziału politycznego Europy,

- określenie położenia Europy i głównych cech jego środowiska przyrodniczego,

- wykazywanie zróżnicowania społecznego i gospodarczego krajów sąsiadujących z Polską,

-opisywanie i interpretowanie dysproporcji w rozwoju społecznym i gospodarczym świata,

- wykazywanie związków między głównymi cechami środowiska przyrodniczego Europy a głównymi kierunkami rozwoju gospodarczego,

-wykazywanie wpływu ukształtowania terenu na cechy środowiska przyrodniczego oraz gospodarkę krajów alpejskich,

- wyjaśnianie przyczyn kontrastów społecznych i gospodarczych w Azji;

- wykazywanie zależności pomiędzy występowaniem surowców a rozwojem gospodarczym w Azji,

- charakteryzowanie i wyjaśnianie występowania stref klimatyczno-roślinno-glebowych w Afryce,

- określanie związków pomiędzy problemami wyżywienia, występowaniem chorób a poziomem życia w krajach Afryki i Azji,

- wyróżnianie głównych cech i przyczyn zróżnicowania kulturowego i etnicznego Ameryki Północnej i Południowej,

- wskazywanie  na mapie regionów, w których dochodzi najczęściej do konfliktów zbrojnych,

- wskazywanie przyczyn i skutków  głównych konfliktów występujących obecnie na świecie,

- analizowanie przyczyn  procesów integracyjnych w Europie,

- wskazywanie głównych płaszczyzn współpracy międzynarodowej oraz ocenianie konieczności współpracy międzynarodowej między krajami,

- przedstawianie głównych cech gospodarki Australii na tle warunków środowiska przyrodniczego,

- wykazywanie związku pomiędzy formami gospodarowania człowieka a zasobami wodnymi, przedstawianie za pomocą rysunku studni artezyjskiej i subartezyjskiej,

- przedstawianie głównych cech położenia, wielkości, układu przestrzennego oraz znaczenia metropolii i wielkich skupisk ludności na świecie;

- przedstawianie głównych cech środowiska geograficznego Antarktyki i Arktyki oraz wskazywanie zmian w środowisku przyrodniczym obszarów okołobiegunowych.





III etap
Geografia fizyczna i społeczno-gospodarcza Polski ze szczególnym uwzględnieniem województwa podkarpackiego
Obowiązują wiadomości i umiejętności I i II etapu oraz ponadto:



Wiadomości:

- mapa fizyczna Polski,

- zróżnicowanie środowiska geograficznego Polski i województwa podkarpackiego,

- formy ochrony przyrody w Polsce,

- przykłady degradacji i ochrony środowiska przyrodniczego w Polsce i województwie podkarpackim,

- podział administracyjny Polski,

- ludność i osadnictwo w Polsce,

- przemysł, rolnictwo i usługi w Polsce,

- współczesne przemiany gospodarcze, społeczne i polityczne w Polsce,

- współpraca przygraniczna w ramach euroregionów

- potencjał ludnościowy i kulturowy Polski oraz województwa podkarpackiego,

- walory turystyczne Polski i województwa podkarpackiego,

- Polska na tle Europy i świata,

- województwo podkarpackie na tle Polski.

 


Umiejętności:

- odczytywanie z map informacji przedstawionych za pomocą różnych metod kartograficznych,

- lokalizowanie obiektów na mapie konturowej Polski i województwa podkarpackiego, opisywanie najważniejszych cech gospodarki regionów geograficznych Polski oraz ich związek z warunkami przyrodniczymi,

- projektowanie i opisywanie trasy podróży na podstawie map turystycznych, topograficznych i samochodowych,

- charakteryzowanie położenia województwa podkarpackiego  w Polsce oraz położenia Polski na świecie i w Europie,

- nazywanie i wskazywanie na mapie Polski województw oraz ich stolic,

- opisywanie  najważniejszych wydarzeń z przeszłości geologicznej Polski,

- wykazywanie zależności pomiędzy współczesną rzeźbą Polski a wybranymi wydarzeniami geologicznymi,

- rozpoznawanie głównych rodzajów skał występujących w Polsce, wskazywanie na mapie najważniejszych obszarów ich występowania,

- podawanie przykładów wykorzystania skał w różnych dziedzinach życia człowieka,

- podawanie przykładów występowania i wykorzystania skał  w woj. podkarpackim,

- wskazywanie na mapie głównych regionów geograficznych i jednostek geologicznych Polski,

- charakteryzowanie środowiska przyrodniczego głównych regionów geograficznych Polski, ze szczególnym uwzględnieniem województwa podkarpackiego,

- podawanie głównych cech klimatu Polski; wykazywanie ich związku z czynnikami je kształtującymi,

- wyjaśnianie mechanizmu powstawania wiatrów lokalnych i zjawisk atmosferycznych występujących w Polsce,

- opisywanie i wyjaśnianie specyfiki ludności, sieci osadniczej i warunków rozwoju gospodarki w Polsce i województwie podkarpackim,

- wyróżnianie głównych cech struktury użytkowania ziemi, i struktury agrarnej w Polsce,

- wyjaśnianie przyczyn w zróżnicowaniu zasiewów i hodowli w Polsce,

- przedstawianie i interpretowanie struktury wykorzystania źródeł energii w Polsce,

- wyjaśnianie przyczyn zmian zachodzących w przemyśle w Polsce i w województwie podkarpackim oraz wskazywanie najlepiej rozwijających się obecnie w Polsce gałęzi produkcji przemysłowej,

- rozróżnianie rodzajów usług, wyjaśnianie szybkiego rozwoju wybranych usług w Polsce i w województwie podkarpackim,

- opisywanie zróżnicowania gęstości i jakości sieci transportowej w Polsce i wykazywanie jej wpływu na rozwój innych dziedzin działalności gospodarczej,

- wykazywanie i charakteryzowanie walorów turystycznych Polski i województwa podkarpackiego,

-ocenianie atrakcyjności turystycznej Polski na tle innych krajów europejskich,

- uzasadnianie konieczności ochrony środowiska przyrodniczego i kulturowego w Polsce,

- przedstawianie głównych cech położenia oraz środowiska przyrodniczego Morza Bałtyckiego, wykazywanie znaczenia gospodarczego Morza Bałtyckiego oraz przyczyn degradacji jego wód.

Literatura:

1. Podręczniki i zeszyty ćwiczeń do geografii dla gimnazjum:

- Nowa Era, Wydawnictwo Era, seria – Planeta Nowa,

- Wydawnictwo Edukacyjne Wiking II, seria – Geografia bez tajemnic,

- Wydawnictwo Szkolne PWN, seria – Świat bez tajemnic.

2. Atlasy geograficzne świata i Polski wydawnictw: PPWK, Nowa Era, Demart, Wiking.

3. Flis J., Słownik szkolny – terminy geograficzne, Wyd. WSiP, Warszawa (wyd. dowolne).

4. Świat w liczbach 2011 pod red. J. Kądziołki, Warszawa: Wyd. WSiP.

5. Geografia w Szkole Wyd. Spec. Polska 01/2010.

6. Geografia w Szkole Wyd. Spec. Gospodarka świata 02/2010

7. Geografia w Szkole. Wydanie Specjalne Mapy 02/2011

8. Materiały związane z regionem Podkarpacia, zawarte na stronie internetowej:

http://www.wrota.podkarpackie.pl